အာရက္ခတပ်တော်၏ မူဝါဒများအောက်တွင် ရိုဟင်ဂျာများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများ မည်သို့ ကန့်သတ်ခံနေရသနည်း

ဆောင်းပါး ကိုအာဗ္ဒုလ္လါ

ADN ၁၆၊ ၀၃၊ ၂၀၂၆

ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအခြေအနေများ ပြောင်းလဲလာနေသည့်အချိန်တွင် Arakan Army (AA) သည် မိမိတို့ ထိန်းချုပ်သည့် ဒေသများတွင် လူမျိုးစုအားလုံးကို တန်းတူညီမျှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နေကြောင်း ပြောကြားလေ့ရှိသည်။

AA ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ရခိုင်ဒေသတွင် နေထိုင်သည့် လူမျိုးစုအားလုံး—ဟိန္ဒူ၊ မွတ်စလင်၊ ချက်မာ၊ မြို၊ ခရစ်ယာန် စသည့် မတူညီသော လူမျိုးစုများကို ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများ ကျင်းပခွင့် ပေးထားကြောင်း ဆိုထားသည်။

အချို့ဒေသများတွင်လည်း ယခင်က အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပိတ်ထားခဲ့သော ဗလီများကို ပြန်လည်ဖွင့်ခွင့်ပေးခဲ့ကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ မောင်တောဒေသရှိ ဗလီတချို့ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပေးခဲ့ခြင်းကို AA က မိမိတို့၏ လူမျိုးမရွေး အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံ၏ သက်သေတစ်ခုအဖြစ် ပြသခဲ့သည်။

သို့သော် ထိုကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်မှုများသည် ရိုဟင်ဂျာများအတွက် အမှန်တကယ် တန်းတူညီမျှသော အခွင့်အရေးများကို ကိုယ်စားပြုနေသလားဆိုသည်မှာ မေးခွန်းတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။

အမည်အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိသည့် အခြေအနေ

ရိုဟင်ဂျာများအတွက် အရေးကြီးဆုံး အခွင့်အရေးများထဲမှ တစ်ခုမှာ မိမိတို့၏ လူမျိုးအမည်နှင့် အထောက်အထားကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ရှိအချိန်အထိ Arakan Army သည် “ရိုဟင်ဂျာ” ဆိုသော အမည်ကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားခြင်း မရှိသေးကြောင်း လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့များက ထောက်ပြထားသည်။

Amnesty International ၏ အစီရင်ခံစာများတွင်လည်း ရခိုင်ဒေသရှိ ရိုဟင်ဂျာများကို “Rohingya” ဟု မခေါ်ဘဲ “Muslim” သို့မဟုတ် အခြားအမည်များဖြင့်သာ ခေါ်ဆိုသည့် အလေ့အထများ ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။

လူမျိုးအမည်ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိခြင်းသည် လူမျိုးတစ်စု၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများအတွက် အရေးကြီးသော အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု လူ့အခွင့်အရေး လေ့လာသူများက ထောက်ပြကြသည်။

အခြားလူမျိုးစုများနှင့် မတူသော အခြေအနေ

AA ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် အခြား လူမျိုးစုများသည် မိမိတို့၏ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပခွင့် ရရှိနေကြသည်။

သို့သော် ရိုဟင်ဂျာများအတွက် မိမိတို့၏ လူမျိုးအထိမ်းအမှတ်နေ့များ သို့မဟုတ် အမျိုးသားနေ့များကို လွတ်လပ်စွာ ကျင်းပခွင့် မရှိသေးကြောင်း ဒေသခံများက ပြောဆိုကြသည်။

ထို့ကြောင့် အခြားလူမျိုးစုများအတွက် ရရှိနေသော အခွင့်အရေးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ရိုဟင်ဂျာများ၏ အခွင့်အရေးများမှာ တန်းတူညီမျှ မဟုတ်သေးကြောင်း သုံးသပ်မှုများ ထွက်ပေါ်လာနေသည်။

အွန်လိုင်းပုံရိပ်နှင့် မြေပြင်အခြေအနေ

Arakan Army ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များနှင့် လူမှုကွန်ယက်များတွင် ပြသသည့် ပုံရိပ်များတွင် လူမျိုးစုံကို တန်းတူစောင့်ရှောက်နေသည့် အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံကို မြင်တွေ့ရနိုင်သည်။

သို့သော် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ အစီရင်ခံစာများနှင့် ဒေသခံများ၏ ပြောကြားချက်များအရ မြေပြင်အခြေအနေများမှာ အွန်လိုင်းပုံရိပ်နှင့် ကွာခြားမှုများ ရှိနေကြောင်း ဆိုကြသည်။

Human Rights Watch ကလည်း ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် လှုပ်ရှားသွားလာခွင့်နှင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များ ဆက်လက်ရှိနေကြောင်း သတိပေးထားသည်။

ယခင်စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ဆောင်ပုံနှင့် ဆင်တူနေသည့် စနစ်များ

အချို့သော ဒေသခံများ၏ ပြောကြားချက်များအရ Arakan Army ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ ဒေသများတွင် ရိုဟင်ဂျာများအပေါ် ပြုလုပ်နေသော စနစ်အချို့မှာ ယခင် Myanmar Military (Tatmadaw) က အသုံးပြုခဲ့သည့် ထိန်းချုပ်မှုစနစ်များနှင့် ဆင်တူနေကြောင်း စိုးရိမ်မှုများ ထွက်ပေါ်လာနေသည်။

ဒေသခံများ၏ အဆိုအရ ရိုဟင်ဂျာမိသားစုများကို လူဦးရေစာရင်း ပြုစုခြင်း၊ မိသားစုဝင်များ၏ အချက်အလက်များကို စုဆောင်းခြင်းနှင့် မိသားစုဓာတ်ပုံများကို မှတ်တမ်းတင်ခြင်း စသည့် လုပ်ဆောင်မှုများ ပြုလုပ်နေကြောင်း ဆိုကြသည်။

ယင်းကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်မှုများသည် ယခင်က စစ်အစိုးရက ရိုဟင်ဂျာများကို ထိန်းချုပ်ရန် အသုံးပြုခဲ့သော နည်းလမ်းများနှင့် ဆင်တူနေကြောင်း လေ့လာသူများက သတိပြုမိကြသည်။

နောက်ဆုံးသုံးသပ်ချက်

ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ရန် လူမျိုးစုအားလုံး၏ အခွင့်အရေးများကို တန်းတူညီမျှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တစ်ခု လိုအပ်သည်။

ဘာသာရေးအခမ်းအနားများ ကျင်းပခွင့်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဗလီများ ပြန်လည်ဖွင့်ခွင့်ပေးခြင်းသည် ကောင်းမွန်သော အစပြုမှုများ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ယင်း alone သာဖြင့် လူမျိုးစုတစ်စု၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို အပြည့်အဝ ကာကွယ်ပေးနေသည်ဟု ဆိုရန် မလုံလောက်သေးပေ။

အထူးသဖြင့် လူမျိုးအမည်နှင့် အထောက်အထားကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းသည် လူမျိုးစုတစ်စု၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အခွင့်အရေးများအတွက် အခြေခံအချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရိုဟင်ဂျာများ၏ လူမျိုးအမည်နှင့် အခြေခံအခွင့်အရေးများကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း မရှိသေးသရွေ့ ရခိုင်ဒေသတွင် အမှန်တကယ် ယုံကြည်မှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်ရန် ခက်ခဲနေမည်ဖြစ်သည်။

အာရက္ခတပ်တော်အနေဖြင့် ရခိုင်ဒေသတွင် လူမျိုးမရွေး တန်းတူညီမျှသော အုပ်ချုပ်ရေးတစ်ရပ်ကို တည်ဆောက်လိုပါက ရိုဟင်ဂျာများ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို အပြည့်အဝ အသိအမှတ်ပြုကာ ကာကွယ်ပေးရန် လိုအပ်နေသည်ဟု လေ့လာသူများက သုံးသပ်ကြသည်။

ယင်းကသာ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ရေရှည်တည်တံ့သော ငြိမ်းချမ်းရေးကို တည်ဆောက်နိုင်မည့် အရေးကြီးဆုံး ခြေလှမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာနိုင်သည်။

Related Article :ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် ကင်းတောင်ကျေးရွာမှ ရိုဟင်ဂျာ မိန်းကလေး ၁၀ ဦးကို AA က ထပ်မံဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားဟု ဒေသခံများပြော